🚩🔆🚩🔆🚩🔆🚩🔆🚩🔆🚩🔆🚩 🔆🚩🔆🚩🔆⭕ *सामाजिक समरसतेच समरसतेचे पालनपोषण करणारे भगवान श्रीराम*

 🚩🔆🚩🔆🚩🔆🚩🔆🚩🔆🚩🔆🚩 🔆🚩🔆🚩🔆⭕ *सामाजिक समरसतेच पोषण करणारे भगवान श्रीराम*  ⭕________________________________________________     अखील हिंदुच आराध्य दैवत असलेले भगवान श्रीराम यांचा आज जन्मदिन "रामनवमी"जगभर साजरी केली जाते.                                       "चंदन है इस देश की माटी तपोभुमी हर ग्राम है।                           हरबाला देवी की प्रतिमा बच्चा बच्चा राम है...।।                                  आपल्यापैकी प्रत्येकालाच आपला मुलगा रामाप्रमाण असावा.एवढच नव्हेतर,भारतीयांच्या श्वासात श्वासात राम विराजमान आहेत.मरणानंतर निघालेल्या अंत्ययात्रेत राम नाम सत्य है'..."राम बोलो,राम..असा जयघोष केला जातो.एकुणच भगवान श्रीराम हा सनातन संस्कृतीचा आत्मा आहे आणि त्यांचे जीवन केवळ भारतभूमीत राहणाऱ्या हिंदुसाठीच नव्हेतर मुस्लीमही रामाला'इमाम ए हिंद'म्हणून आपले आदम मानतात.राम सर्व भारतीयांचे होते व आहेतही. आजच्या भाषेत सांगायचे तर,राम सर्वांचेच होते.ते सवर्णाचे होते व दलितांचेही होते.आज पुरोगामी मंडळी 'समता'हा परवलीचा शब्द समता प्रस्थापित व्हावी.यासाठी आग्रही असतात.पण नुसत्या समतेन भागणारच नाहीतर,समता ही समरसतेनच रुजते.भगवान श्रीरामांनी समरस होवुनच समता मनामनात रुजवली.भगवान श्रीराम राजा व क्षत्रिय वर्णातले असुनही त्यांनी  वर्ण,वर्ग,जात आणि समुदायातल्या  लोकांचा आदर करणारा व्यवहार करत असत. त्यांच्याशी प्रेमपुर्वक व्यवहाराने सामाजिक समरसता रुजवली.  व्यवहार केला. रामाची ही विलक्षणता सांगताना संतकवी तुलसीदास विनयपत्रिकेतुन म्हणतात, ‘‘हे राम! आपकी यही तो बड़ाई है कि आप गण्य-मान्यों, धनिकों की अपेक्षा गरीबों को अधिक आदर देते हैं।’’

रघुवर रावरि यहै बड़ाई।

निदरि गनी आदर गरीब पर,

करत कृपा अधिकाई।।                                    

    म्हणुनच तर,"सबके हे राम" अस म्हणतात.ते केवळ भारतीयांचेच होते अस नव्हेतर,संपूर्ण जगासाठी एक आदर्श आहे.अशा भगवान श्रीरामाचा नव्या पद्गतीने अभ्यासला  पाहीजे.            

   श्रीराम हे सामाजिक समरसतेचे प्रतिबिंब आहेत.त्यांच्या आयुष्यातील सर्वात कठीण काळात,श्रीरामांनी वनवासींना आजच्या भाषेतल्या अदिवासींनाच नव्हेतर,मनुष्याहुन कमी समजले जाणारे वानरांनाही वानरराज सुग्रीव,हनुमान,नल ,नील,जांबुवत यांनाही त्यांनी आपले सहयोगी आणि सल्लागार बनवले.सीता शोधासाठी रामलक्ष्मण दक्षिणेकडे प्रवास करीत करीत मतंगवनात आले.तेव्हा माता शबरीने सांगितल्याप्रमाणे ते सुग्रीवाच्या भेटीसाठी रूष्यमूक पर्वतावर गेले.तिथेच त्यांची पहिली भेट झाली. हनुमानाने रामलक्ष्मणांची परीक्षा घेऊन सुग्रीव आणि श्रीराम यांच्यात मैत्री घडवून आणली. रामाने वालीवध करून सुग्रीवाला किकिंष्धेचे राज्य आणि पत्नी परत मिळवून दिली आणि सुग्रीवानेही श्रीरामाला सीताशोधासाठी आणि रावणाबरोबर युद्धासाठी संपूर्ण सहाय्य केले.अस रामायणात वर्णन आहे. यासह रामाचे सहयोगी नाव चालवणारा केवट,निषाद,कोल,भील, किरात आणि भालू यांचा समावेश होता.खरतर,श्रीरामांना अयोध्या किंवा जनकपूरची मदत घेता आली असती पण त्यांनी तस न करता राजा असुनही ज्यांना आपण आज आदिवासी,दलित,मागासलेले किंवा अत्यंत मागास म्हणतो त्यांच्या मदतीने आपले रामकार्य घडवले. ते प्रभुरामांना अतिप्रिय होतै.एवढच नव्हेतर त्यांचे वर्णन लक्ष्मणापेक्षा प्रिय असे केले                                          

"सुनु कपी जिया मानसी जनी उना। 

   त मम प्रिया लक्षिमान ते दूना।"

    निषादराज हा श्रीरामाचा मित्र आहे.हे भरतला कळताच भरत रथातून खाली उतरतो आणि निषादराजला मिठी मारतो.                       "राम सखा सुनी संदानु त्यागा। चले उचारी उमगत अनुराग।" म्हणजेच "ते श्रीरामाचे मित्र आहेत, हे ऐकून रामबंधु भरतही रथावरुन उतरुन त्यांची गळाभेट घेतात.प्रेमाने त्यांच्याशी वार्तालाप करतात. आजच्या अदिवासी समजल्या जाणार्‍या भिल्ल समाजातील शबरी मातेची उष्टी बोर खाल्याच कथावर्णन आपण ऐकतो.कारण तीनेही आपली जात पाहीली नाही ना रामानेही यावर रघुनाथजी म्हणतात, "माझा आणि भक्ताचा संबंध,जात,कुळ,धर्म,अभिमान, संपत्ती,सत्ता,कुटुंब,सद्गुण,हुशारी, भक्ती नसलेला माणूस कसा असू शकतो, यावर विश्वास ठेवतो.म्हणजे 'माझा फक्त भक्तीच्या नात्यावर विश्वास आहे. असे सबके है राम! अस सांगताना डाॅ जितेन्द्र उपाध्याय अद्वैतजोगिया आपल्या प्रतिभेतुन   वर्णन करतात,

      जीवन नैईय्या भव-भंवर मध्य है,जब-जब हिचकोला खाती | करते ही सुमरिन राम का, गति सहज-व-दिशा सही पा जाती || भील-कोल-निषाद आदि भालू-बानर-गीध पढ़ते पॉती सबकी | 

 केवल सवर्णों के मुनवादी राम ? धी-प्रपञ्ची मिथ्य दोष लगाती || -समरसता रुजवणार्‍या रामरायांना भावभक्तीने नमन!              

 ✍️____*चंदु चक्रवार भोकर*  

    🚩🔆🚩🔆🚩🔆🚩 🔆🚩🔆🚩